به گزارش اشراف – حامد حسین عسکری: غیرحضوری شدن مدارس و برگزاری کلاس‌ها به روش «مجازی»، کم‌کم به امری رایج در کشور ما تبدیل شده است. هرچند در شرایطی مانند بروز بیماری کرونا یا وقوع جنگ تحمیلی و تعطیلی مدارس، این روش اجتناب‌ناپذیر است، اما کار وقتی سخت‌تر و پیچیده‌تر می‌شود که آلودگی هوا و سرمای هوا و تعطیلی‌های بین تعطیلات رسمی را هم به فهرست تعطیلی‌ مدارس و مجازی شدن آموزش اضافه کنیم! آن وقت است که چالش‌ها و مشکلات آموزشی و تربیتی «آموزش مجازی» بیشتر خودش را نشان می‌دهد.

کارشناسان معتقدند، اصل بر آموزش حضوری و چهره به چهره است و در این روش، فرایند «آموزش» و «تربیت» بهتر انجام می‌شود و نیازهای دانش‌آموز و مشکلات او بهتر مشخص و حل می‌شود، بنابراین آموزش مجازی نباید به یک «اصل» تبدیل شود، وگرنه در میان مدت و بلندمدت و در فردای جامعه، نتایج تلخ این روش آشکار می‌شود.

* یک ایراد مهم

به اعتقاد کارشناسان، مسائلی همچون «کاهش زمان مؤثر آموزش در شیوه آموزش مجازی، محدودیت‌های روش شناختی آموزش‌های غیرحضوری و افت تعاملات آموزشی، محدودیت دسترسی بخش قابل توجهی از دانش‌آموزان به ابزارهای فناورانه، کاهش اعتبار ارزشیابی‌ها و نمره‌دهی و افزایش فشارهای روانی ناشی از جنگ»، مجموعه‌ای از تهدیدهای جدی را برای دانش‌آموزان ایجاد کرده است که ضرورت سیاستگذاری فعال، انعطاف‌پذیر و مبتنی بر شرایط مناطق مختلف کشور را ضروری می‌کند تا در نهایت، چارچوبی از راهکارها و الزامات سیاستی برای تضمین کیفیت آموزش و حفظ پیوستگی فرایند یاددهی یادگیری و جلوگیری از نابرابری‌های آموزشی و افت تحصیلی دانش‌آموزان از سوی مسئولان ارائه شود.

اخیرا مرکز پژوهش‌های مجلس، در گزارشی به بررسی چالش‌های آموزش‌های غیرحضوری پرداخته و با تحلیل همه جانبه وضعیت موجود، تصویری از ابعاد مسئله و الزامات سیاستی لازم برای تضمین کیفیت آموزش ارائه کرده است. بر اساس بخشی از این گزارش، جایگزینی آموزش حضوری با آموزش مجازی به ویژه در بستر سامانه «شاد» که با محدودیت ظرفیت کاربری و ضرورت زمان‌بندی ورود دانش آموزان مواجه است، عملاً مدت زمان آموزش روزانه آنلاین را به حدود ۲ ساعت در روز تقلیل داده و موجب کاهش بیش از ۶۰ درصدی زمان استاندارد آموزش شده است!

این کاهش، در کنار کاهش مدت آموزش ناشی از تعطیلی‌های مکرر به دلیل آلودگی و برودت هوا یا کمبود انرژی در ماه‌های گذشته، شکاف قابل ملاحظه‌ای میان ساعات آموزش تحقق یافته و ساعات استاندارد و مطلوب آموزش، ایجاد کرده است.

* چه باید کرد؟

هرچند آموزش مجازی، یک روش نوین برای جا نماندن از فرایند تعلیم و تربیت است، اما اصرار بر آن و بی‌توجهی به نیازهای متنوع کودکان و نوجوانان، منجر به بروز آسیب‌های آموزشی و تربیتی می‌شود که مهمترین آنها افت تحصیلی، کاهش سواد عمومی و کاربردی و البته آسیب‌های اخلاقی ناشی از غرق شدن در موبایل و تب‌لت است!

به گفته کارشناسان، افزایش تعامل خانواده با معلمان و مربیان در ایام آموزش مجازی و ارتباط مستمر آنها با همدیگر، رها نکردن کودک و نوجوان در دنیای مجازی و نظارت هوشمند بر فعالیت آنها و جبران کاستی‌های روزهای آموزش مجازی در ایام حضوری، از مهمترین الزامات پشت سر گذاشتن آموزش مجازی است.