به گزارش اشراف – نسیم اسدپور: سالروز شهادت ششمین خورشيد فروزان آسمان امامت و ولایت، حضرت امام جعفر صادق علیه السلام، فرصتی است تا دوباره درباره مکتب تبلیغی و تبیینی آن امام همام تامل کنیم و درس بیاموزیم.

یکی از آثار ماندگار دوره امامت و پیشوایی امام صادق علیه السلام، کتاب ارزشمند “توحید مفضل” است که حاصل درس‌های ایشان به شاگردشان مفضل بن عمر جعفی در باب خداشناسی و توحید عملی است.

مفضّل بن عمر جعفی انگیزه نگارش کتاب را مناظره‌ای با ابن‌ابی‌العوجاء و یارانش نقل می‌کند که در آن، آنان منکر خدا و آفرینش بودند. مفضّل پس از نقل این ماجرا برای امام صادق(ع)، به دستور آن حضرت در چهار روز پیاپی، مطالبی در حکمت الهی و نظام آفرینش را دریافت و کتابت کرد.

محتوای این کتاب، در ۴ جلسه به مفضل املاء شده است و هر جلسه حاوی یک سرفصل متمایز در باب خداشناسی است.

به عنوان مثال، در جلسه اول ناآگاهی انسان از اسباب و شیوه آفرینش جهان هستی، به‌عنوان علت انکار یا تردید برخی افراد در وجود خدا مطرح شده است. سپس با تبیین آفرینش جهان و خلقت انسان، به‌ویژه ساختار بدن و اعضای آن، مانند دستگاه گوارش و حواس پنج‌گانه، از این نظام هماهنگ به حکمت، قدرت و علم خداوند به‌عنوان آفریننده آن استدلال می‌شود.

در بخشی از این کتاب از زبان امام ششم شیعیان خطاب به مفضل آمده است: اگر مولود (نوزاد) در هنگام تولّد فهیم و عاقل بود، حیران و خیره و دهشت زده مى‌ماند. چرا كه مى‌بیند چیزى را كه نشناخته است و چیزهائى بر وى وارد مى‌شود که امثال آنها را ندیده است، از نظایر صور مختلف بهائم و پرندگان و … از آنچه که ساعت به ساعت و روز به روز مشاهده مى‌نماید.

تو مى‌توانى این مطلب را از اسیرى که از بلدش به بلد دگرى در حال عقلش برده‌اند بفهمى! زیرا آن اسیر مانند شخص متحیر و سرگشته مى‌باشد و نمى‌تواند در تعلّم كلام و زبان و پذیرش آداب آن شهر سرعت بورزد، همچنان كه كسى را كه در حال صغر سن و حال غیرعقل اسیر كنند در تعلّم مبادرت مى‌جوید. روى این مصالح است كه طفل نفهم و غافل از جریانات اهل و خانواده كه بر سر او مى‌آورند پا به دنیا مى‌گذارد و با اشیاء خارجى با ذهنى ضعیف و معرفتى ناقص برخورد مى‌کند. سپس همین‌طور پیوسته معرفت وى كم كم و به تدریج رو به فزونى مى‌نهد تا اینكه با اشیاء خارج الفت مى‌گیرد و داراى خبرویت (آگاهی) مى‌شود و بر آن ثابت مى‌ماند و از مرز تأمّل و حیرت بیرون شده، به مرز تصرّف و تلاش در معاش با عقل و تدبیرش وارد مى‌شود و در عالم اعتبارات و اطاعت و سهو و غفلت و معصیت قدم مى‌گذارد و این نیز وجهى دیگر است از تطوّرات او.