به گزارش اشراف – نسیم اسدپور: مدتی قبل، در شرح خطبه 203 نهج‌البلاغه، به موضوع انتخاب دنیا یا آخرت پرداخته شد. در این شماره، با گریزی کوتاه به خطبه 209 کتاب شریف نهج‌البلاغه، مسئله‌ای ظریف در مواجهه انسان مسلمان با دنیا مطرح می‌شود؛ مسئله تعادل و میانه‌روی!

شاید ذهنیت برخی‌ها این باشد که چون دنیا جای گذر است، نباید هیچ بهره‌ای از آن برد و هیچ تلاشی هم نباید کرد! این ذهنیت، نقطه مقابل غرق شدن در دنیا و غفلت از آخرت است و هر دوی این حالات مضر و خطرناک است.

امیرالمومنین امام علی (ع) در فرازی از خطبه 209 چنین می‌فرمایند: «‌از سخنان آن حضرت است زمانى كه در بصره جهت عيادت علاء بن زياد حارثى كه يكى از يارانش بود وارد شد، چون خانه او را وسيع ديد فرمود:

با اين خانه وسيع در دنيا چه مىكنى و حال آنكه در آخرت به خانه گسترده محتاج‌ترى آرى اگر بخواهى به وسيله اين خانه به منزل وسيع آخرت برسى در اين خانه ميهمانى كن، صله رحم به جاى آور، و حقوقى را كه خداوند بر عهده ات گذاشته در جاى خود پرداخت كن، در اين صورت به سبب اين خانه به آخرت دست يافته اى.

علاء عرضه داشت: يا امير المؤمنين، از برادرم عاصم بن زياد به تو شكايت دارم. فرمود: چه شكايتى عرضه داشت: لباسى كهنه پوشيده و دل از دنيا بريده. حضرت فرمود: او را نزد من حاضر كنيد. وقتى آمد، فرمود: اى دشمنك جان خويش، شيطان پليد تو را به بيراهه كشيده، آيا به زن و فرزند خود رحم نكردى گمان مى كنى خداوند چيزهاى پاكيزه را بر تو حلال كرده آن گاه از اينكه از آنها بهره مند شوى ناراضى است تو نزد خداوند بى‌مقدارتر از آنى كه با تو اين گونه رفتار نمايد.

عاصم گفت: يا اميرالمؤمنين، تو خود با لباس خشن و غذاى ناگوار زندگى مى كنى حضرت فرمود: واى بر تو! من همانند تو نيستم، زيرا خداوند بر پيشوايان عادل واجب فرموده كه خود را با مردم تهيدست برابر قرار دهند تا تهيدستى بر فقير سنگينى نكند و او را از پاى در نياورد».

نکته مهم این خطبه این است که افراط و تفريط در همه چيز نکوهيده است؛ همان گونه که قرآن مجيد مى‌گويد: وَکَذلِکَ جَعَلْنَاکُمْ أُمَّةً وَسَطاً؛ امت اسلامى، امتى است معتدل و پيروان راستين اسلام و قرآن از افراطها و تفريط‌ها دورند؛ ولى متأسّفانه بعضى از افراد نادان يا مغرض و مخالف اسلام به سراغ افراط و تفريط‌ها مى‌روند و گاه مى‌کوشند به آن صبغه اسلامى بدهند.

بعضى به عنوان اينکه اسلام استفاده از طيبات را مباح شمرده، به زندگى تجمّلى روى مى‌آورند و گاه به زندگى سليمان و جلال و جاه و حشمت او که در قرآن آمده استدلال مى‌کنند.

گروه ديگر، راه تفريط را پيش گرفته، درها را به روى خود بسته، به گوشه‌گيرى و انزواطلبى و تحريم حلال خدا بر خود روى مى آورند و هر دو گروه از صراط مستقيم اسلام دورند؛ قرآن مجيد مى گويد که عالمان بنى‌اسرائيل به قارون چنين گفته‌اند: «بر آنچه خدا به تو داده سراى آخرت را بطلب و بهره ات را از دنيا فراموش مکن و همان‌گونه که خدا به تو نيکى کرده نيکى کن و هرگز در زمين در جستجوى فساد مباش» و در آخر یادمان باشد که «جهان چون زلف و خال و خط و ابروست/ که هر چیزی به جای خویش نیکوست».